Quá trình di dân và định cư của các tộc người thiểu số trong phát triển kinh tế - xã hội vùng Đông Nam Bộ giai đoạn 1976 đến nay
Chiều ngày 15/11/2026, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức nghiệm thu nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Bộ “Quá trình di dân và định cư của các tộc người thiểu số trong phát triển kinh tế - xã hội vùng Đông Nam Bộ giai đoạn 1976 đến nay”, do TS. Nguyễn Thu Vân làm chủ nhiệm, Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ là tổ chức chủ trì. Hội đồng nghiệm thu do PGS.TS. Chu Văn Tuấn làm Chủ tịch Hội đồng.
Nhiệm vụ tập trung nghiên cứu quá trình di dân và định cư
của các tộc người Tày, Nùng, Mường, Khmer tại vùng Đông Nam Bộ từ năm
1976 đến nay, trong mối liên hệ với những chuyển biến kinh tế - xã hội của các
địa phương tiếp nhận. Qua đó, nghiên cứu làm rõ những yếu tố tác động đến quyết
định di cư, quá trình tạo lập cuộc sống, ổn định nơi ở và lập nghiệp tại vùng
đất mới, đồng thời xem xét sự tham gia và những đóng góp của các cộng
đồng đối với địa phương nơi họ đến sinh sống.
Tiếp cận dưới
góc độ lịch sử, kết hợp phương pháp lịch sử với các phương pháp nghiên cứu định
tính và định lượng, nhiệm vụ triển khai khảo sát thực địa tại bốn xã: Thanh
Sơn, Phú Túc (tỉnh Đồng Nai) và Tân Tiến, Lộc Quang (tỉnh Bình Phước), theo địa
giới hành chính trước ngày 01/7/2025. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính năm
2025, cả bốn địa bàn đều thuộc thành phố Đồng Nai.
Đối tượng khảo sát tập trung vào các cộng đồng di dân tự do đến định cư, lập
nghiệp tại những địa bàn này. Các trường hợp nghiên cứu được đặt trong bối cảnh
lịch sử và điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể, kết hợp góc nhìn lịch đại và đồng
đại nhằm làm rõ quá trình hình thành, biến đổi của cộng đồng qua các giai đoạn,
cũng như đặc điểm đời sống của cư dân tại thời điểm nghiên cứu.
Về nội dung, nghiên cứu chú trọng phân tích động lực di cư,
những thuận lợi và khó khăn trong quá trình định cư, thích nghi với môi trường
sống mới và từng bước hội nhập tại địa phương. Bên cạnh các điều kiện kinh tế,
nhiệm vụ quan tâm đến những yếu tố văn hóa - xã hội như ngôn ngữ, trình độ học
vấn, đặc điểm văn hóa và chính sách của địa phương tiếp nhận, qua đó nhận diện
những điều kiện thuận lợi, khó khăn trong quá trình ổn định cuộc sống của cư
dân. Bên cạnh đó, nghiên cứu xem xét những chuyển biến trong hoạt động kinh
tế, đời sống xã hội và sinh hoạt văn hóa của các cộng đồng, từ đó làm rõ quá
trình tham gia và đóng góp của người Tày, Nùng, Mường, Khmer
tại các địa bàn khảo sát.
Từ kết quả nghiên cứu và những vấn đề đặt ra từ thực tiễn,
kết hợp với việc ghi nhận nguyện vọng, đề xuất của người dân, nhóm nghiên cứu
xây dựng các quan điểm, định hướng, giải pháp và kiến nghị
chính sách về bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa và phát triển kinh tế - xã
hội. Các đề xuất hướng đến hỗ trợ cư dân ổn định đời sống, phát triển sinh kế,
duy trì bản sắc văn hóa và tạo điều kiện để các cộng đồng tộc người thiểu số
phát huy vai trò, đóng góp tích cực vào quá trình phát triển của địa phương và
vùng Đông Nam Bộ.
Sau khi nghe
chủ nhiệm nhiệm vụ trình bày kết quả nghiên cứu, Hội đồng đã trao đổi, thảo
luận và đóng góp ý kiến đối với báo cáo tổng kết,
báo cáo tư vấn chính sách cùng các sản phẩm của nhiệm vụ. Hội đồng đề nghị nhóm
nghiên cứu tiếp thu các ý kiến góp ý để tiếp tục hoàn thiện các sản phẩm nghiên
cứu. Trên cơ sở kết quả đánh giá, Hội đồng thống nhất nghiệm thu nhiệm vụ, xếp
loại Khá.

Chủ nhiệm nhiệm vụ, các thành viên tham gia nhiệm vụ và Bộ phận
Quản lý khoa học tại điểm cầu trực tuyến Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ