Phát biểu khai mạc, TS. Nguyễn Thu Vân nhấn mạnh ý nghĩa của việc duy trì sinh hoạt khoa học định kỳ trong việc tạo điều kiện để các viên chức trao đổi chuyên môn, chia sẻ kết quả nghiên cứu và thảo luận những vấn đề học thuật. Đồng thời, TS. Nguyễn Thu Vân đánh giá việc tiếp cận nghiên cứu về cộng đồng người Hoa là một nghiên cứu có ý nghĩa và phù hợp với định hướng nghiên cứu về  lịch sử xã hội của Trung tâm.

Buổi sinh hoạt nhằm giới thiệu và trao đổi những kết quả nghiên cứu về sự hình thành cộng đồng người Hoa gốc Hải Ninh ở Đồng Nai sau năm 1954, thông qua trường hợp khảo sát tại xã Phú Vinh. Trên cơ sở vận dụng lý thuyết Lực hút - Lực đẩy và lý thuyết Mạng lưới di cư, nghiên cứu tập trung làm rõ những yếu tố thúc đẩy quá trình di cư, nguyên nhân lựa chọn địa bàn định cư và vai trò của các mối quan hệ thân tộc, đồng hương trong quá trình tụ cư và hình thành cộng đồng.

ThS. Trịnh Thị Lệ Hà trình bày tại buổi sinh hoạt khoa học

Tại buổi sinh hoạt, ThS. Trịnh Thị Lệ Hà đã giới thiệu bối cảnh lịch sử và hành trình di cư của người Hoa gốc Hải Ninh từ miền Bắc vào miền Nam Việt Nam sau năm 1954. Đây là một trường hợp di cư nội địa, diễn ra qua nhiều chặng, từ Hải Ninh đến Sông Mao (Bình Thuận), sau đó một bộ phận cư dân tiếp tục di chuyển đến Đồng Nai và các địa phương khác ở miền Nam.

Thông qua việc vận dụng lý thuyết Lực hút - Lực đẩy, nghiên cứu cho thấy động lực di cư của người Hoa gốc Hải Ninh có sự thay đổi qua từng giai đoạn. Nếu ở chặng đầu, những biến động chính trị, xã hội sau Hiệp định Genève năm 1954 là yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình di cư, thì ở các chặng tiếp theo, nhu cầu tìm kiếm điều kiện sinh kế và môi trường cư trú thuận lợi hơn ngày càng giữ vai trò nổi bật. Trong đó, Phú Vinh trở thành một trong những địa bàn được lựa chọn nhờ điều kiện đất đai thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp và vị trí giao thông phù hợp. Bên cạnh đó, lý thuyết Mạng lưới di cư góp phần làm rõ vai trò của các mối quan hệ thân tộc, đồng hương trong quá trình hình thành cộng đồng. Những người đến trước đã hỗ trợ người đến sau về thông tin, nơi cư trú và kinh nghiệm sản xuất, qua đó góp phần duy trì các dòng di cư tiếp nối và thúc đẩy quá trình tụ cư của người Hoa tại Phú Vinh.

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự hình thành cộng đồng người Hoa gốc Hải Ninh ở Đồng Nai sau năm 1954 chịu tác động kết hợp của bối cảnh lịch sử, điều kiện sinh kế tại nơi đến và mạng lưới quan hệ thân tộc, đồng hương. Qua đó, nghiên cứu góp phần bổ sung góc nhìn về lịch sử di cư nội địa và sự hình thành cộng đồng người Hoa ở Đồng Nai dưới cách tiếp cận lịch sử xã hội.

Trong phần trao đổi, thảo luận, các viên chức tham dự đã chia sẻ một số ý kiến về việc vận dụng lý thuyết trong nghiên cứu lịch sử, đặc biệt là cách lựa chọn và vận dụng lý thuyết phù hợp với đối tượng, nội dung và bối cảnh lịch sử cụ thể. Một số ý kiến gợi mở việc so sánh cộng đồng người Hoa gốc Hải Ninh với các cộng đồng người Hoa ở đô thị nhằm làm rõ những nét đặc thù về lịch sử di cư, lựa chọn địa bàn định cư và quá trình tụ cư. Bên cạnh đó, các ý kiến cũng đề xuất tiếp tục mở rộng nghiên cứu về đời sống kinh tế, văn hóa của cộng đồng người Hoa gốc Hải Ninh, góp phần nhận diện đầy đủ hơn những đặc điểm của cộng đồng này trong đời sống xã hội địa phương.

Phát biểu kết luận buổi sinh hoạt, TS. Nguyễn Thu Vân ghi nhận những kết quả nghiên cứu được ThS. Trịnh Thị Lệ Hà chia sẻ cùng các ý kiến trao đổi, thảo luận của các viên chức Trung tâm. Đồng thời, TS. Nguyễn Thu Vân bày tỏ mong muốn các buổi sinh hoạt khoa học tiếp theo sẽ tiếp tục phát huy tinh thần trao đổi học thuật, khuyến khích viên chức chia sẻ kết quả nghiên cứu và gợi mở những hướng nghiên cứu mới.

Các viên chức Trung tâm Nghiên cứu Lịch sử và Khảo cổ

tham dự buổi sinh hoạt khoa học theo hình thức trực tiếp và trực tuyến.