Không gian trưng bày thành tựu của Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ  

Tầm nhìn chiến lược và hành lang pháp lý cho sự vươn mình của văn hóa

Năm 2026 đánh dấu một cột mốc lịch sử mang tính bước ngoặt khi sự phát triển của văn hóa được thể chế hóa bằng những quyết sách vĩ mô chưa từng có. Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW (ngày 07/01/2026), nâng tầm tư duy chiến lược khi khẳng định văn hóa và con người là nền tảng, là động lực to lớn, đồng thời đóng vai trò trụ cột, hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới. Cụ thể hóa tầm nhìn này, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16 (ngày 24/4/2026), chính thức xác lập ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam. Đây là một quyết sách mang giá trị nhân văn sâu sắc, quy định rõ người lao động được nghỉ làm việc hưởng nguyên lương, đồng thời được miễn, giảm phí tham quan, thưởng thức nghệ thuật tại các cơ sở văn hóa, thể thao công lập. Sự kiện này khẳng định quyết tâm chính trị to lớn trong việc kiến tạo một môi trường thuận lợi nhất để Nhân dân không chỉ là người gìn giữ mà thực sự là chủ thể sáng tạo, thực hành và thụ hưởng các giá trị văn hóa.

Mạch ngầm di sản và động lực kinh tế văn hóa tại vùng Nam Bộ

Dưới lăng kính nghiên cứu khoa học xã hội, đặc biệt trong không gian văn hóa Nam Bộ – nơi giao thoa của những luồng tiếp biến văn hóa đa dạng, tính năng động của kinh tế thị trường và sự chuyển đổi số mạnh mẽ – văn hóa chưa bao giờ là những hiện vật tĩnh lặng nằm yên trong kho lưu trữ hay trên những trang báo quốc ngữ xưa cũ. Từ những di sản đô thị, những nếp sinh hoạt tại các ngôi chợ truyền thống, đến các diễn ngôn truyền thông trên không gian mạng hiện đại, văn hóa chính là nguồn lực nội sinh. Việc thúc đẩy liên kết giữa văn hóa, du lịch, công nghệ và các ngành kinh tế là yêu cầu tất yếu để khai thác hợp lý các nguồn lực, tạo ra sức hấp dẫn cho các điểm đến văn hóa, mở rộng thị trường, kiến tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Phát triển công nghiệp văn hóa chính là quá trình chuyển hóa bản sắc thành sức mạnh mềm quốc gia, bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và gìn giữ cốt cách dân tộc.

Không gian trưng bày của Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ tại Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam

Văn hóa đại đoàn kết: Chất keo gắn kết xã hội từ cơ sở

Không phải ngẫu nhiên mà chuỗi hoạt động Tuần văn hóa đại đoàn kết dân tộc được tổ chức gắn liền giữa Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11). Xuyên suốt 96 năm lịch sử, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã chứng minh khối đại đoàn kết toàn dân tộc là đường lối chiến lược, là cội nguồn sức mạnh và nhân tố quyết định mọi thắng lợi. Trong bối cảnh xã hội đương đại với những biến thiên phức tạp, tinh thần đoàn kết, tình làng nghĩa xóm, và sự đồng thuận xã hội được bồi đắp từ cơ sở chính là bộ lọc đề kháng hiệu quả nhất trước những thông tin sai lệch, luận điệu xuyên tạc lịch sử, phủ nhận giá trị văn hóa dân tộc. Ngày hội đại đoàn kết tôn vinh tính tự nguyện, khơi dậy sức mạnh của cộng đồng dân cư trong việc tương trợ, sẻ chia, bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng đời sống văn minh.

Sứ mệnh của nghiên cứu và truyền thông trong kỷ nguyên số

Là một Viện nghiên cứu trọng điểm của khu vực, Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ mang trên vai sứ mệnh giải mã các hiện tượng văn hóa, cung cấp các luận cứ khoa học sắc bén phục vụ công tác tư vấn chính sách và định hướng dư luận xã hội. Công tác tuyên truyền không thể dừng lại ở những khẩu hiệu sáo rỗng, mà phải được hiện đại hóa qua hệ sinh thái truyền thông đa nền tảng (podcast, infographic, video tương tác), biến những tri thức hàn lâm thành thông điệp sống động, có sức lan tỏa sâu rộng đến từng nhóm công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Đội ngũ trí thức, nghiên cứu viên và những người làm công tác truyền thông của Viện cam kết lấy thực tiễn sinh động của đời sống văn hóa làm không gian nghiên cứu, góp phần thắp sáng ngọn đuốc “văn hóa soi đường”, kiến tạo nên một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc, vì một đất nước phồn vinh, hạnh phúc và hội nhập vững chắc.

Trúc Bạch