Viện khoa học xã hội vùng Nam Bộ giới thiệu các kết quả nghiên cứu mới vùng Nam Bộ trong hội thảo Quốc tế tại Đài Loan
Từ ngày 30/05/2026 đến 06/06/2026, nhận lời mời của Viện Hàn lâm Sinica (Đài Bắc, Đài Loan-Trung Quốc), đoàn khảo cổ học thuộc Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ do TS. Nguyễn Khánh Trung Kiên làm trưởng đoàn đã có chuyến công tác, nghiên cứu thực tế và trao đổi học thuật tại Đài Loan. Hoạt động này nằm trong khuôn khổ hợp tác quốc tế chuyên sâu về lĩnh vực khảo cổ học tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, được triển khai trong những năm gần đây.
Trong khuôn khổ chuyến
công tác, đoàn đã phối hợp làm việc cùng nhiều đối tác khoa học trong nước và quốc tế, bao gồm:
Đại học Duy Tân, Trung tâm Hạt nhân Tp. Hồ Chí Minh, Đại học Kanazawa (Nhật Bản), Đại học Quốc lập Thành
Công (Đài Loan), Đại học Quốc gia Úc
(ANU), Trường Viễn Đông Bác Cổ Pháp (EFEO), cùng nhiều nhà nghiên cứu đến từ Pháp, Nhật Bản, Anh, Hoa Kỳ, Singapore và Hong
Kong. Trong chuyến công tác
này, đoàn
cũng được Ban tổ chức mời
tham quan và nghiên cứu thực địa tại nhiều địa điểm như: Bảo tàng quốc gia tự nhiên và Công viên Qalang Smangus vốn là khu
bảo tồn di sản văn hóa truyền thống của người Atayan bản địa (ở Đài Trung), tham quan Bảo tàng Lịch sử và Ngôn ngữ (thuộc
Viện Hàn lâm khoa học Sinica) và Bảo tàng Gốm sứ Yingge (Đài Bắc). Các hoạt động thực tiễn
này mang lại giá trị học
thuật cao,
cung cấp cơ sở dữ liệu quan trọng cho các nghiên cứu so sánh, các kinh nghiệm trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản
văn hóa
đồng thời giúp nhận diện rõ nét hơn các mối
quan hệ giao thương trong thời
đại Đồ Sắt tại khu vực Đông Nam Á.
Điểm nhấn của chuyến
công tác là Hội thảo khoa học quốc tế “Từ Phù Nam đến Lĩnh Nam: Dòng chảy
vật chất và sự kết nối khu vực ở Đông Nam Á” (From Funan to Lingnan: Material Flow and Regional
Connectivity in Southeast Asia) được tổ chức tại Viện Hàn lâm Sinica.
Tại diễn đàn khoa học này,
TS. Nguyễn Khánh Trung Kiên đã trình
bày báo cáo khoa học keynote
“Cảng thị Óc Eo và vai trò của nó trong mạng lưới hải thương cổ” (Óc Eo - Ba
Thê: The port-city and its role in the ancient maritime trading netword).
Nghiên cứu giới thiệu kết quả mới nhất, cung cấp cứ liệu khoa học cho thấy Óc Eo - Ba Thê là một trong những
đô thị đầu tiên và giữ vai trò cửa ngõ giao thương then chốt trong văn hóa Óc
Eo, lịch sử Nam Bộ cũng như mạng lưới hải thương quốc tế ở khu vực. Báo cáo đưa ra các bằng chứng minh chứng
cho hoạt động nhập khẩu nguyên liệu, chế tác, trao đổi gia vị và đồ trang sức
trong khu vực, đặc biệt là mối liên hệ với các nền văn minh lớn ở phương Đông
và phương Tây như La Mã, Ấn Độ và Trung Hoa ngay từ đầu Công nguyên.
Báo cáo “Các di tích Champa ở Tây Nguyên (Việt Nam): tư liệu mới và nhận thức
mới” (Champa site in Central highland of Vietnam: new Discoveries and new
Considerations) do TS. Nguyễn Quốc Mạnh trình bày đã giới thiệu tổng quan các kết
quả phát hiện và nghiên cứu về di tích Champa tại Tây Nguyên, góp phần làm rõ một
số đặc điểm quan hệ văn hoá qua các phát hiện mới. Ngoài ra, còn có các tham luận
từ nhiều học giả quốc tế giới thiệu các kết quả hợp tác với Viện Khoa học xã hội
vùng Nam Bộ trong thập niên gần đây đã phản ánh các quan hệ văn hoá, thương mại
thời cổ đại giữa Nam Bộ Việt Nam và Đông Nam Á hải đảo hay thậm chí lan toả xa
hơn về phía Bắc đến bán đảo Triều Tiên và Nhật Bản.
Hội thảo không chỉ là dịp công bố các kết quả nghiên cứu mà còn là diễn đàn
để phía Việt Nam cùng các bên liên quan chia sẻ thông tin khoa học và trao đổi
kinh nghiệm nghiên cứu. Chuyến công tác đã kết thúc tốt đẹp, qua đó mở ra nhiều
triển vọng hợp tác quốc tế sâu rộng hơn cho ngành khảo cổ học ở vùng Nam Bộ
trong tương lai.

Hình 1. TS. Nguyễn Khánh Trung
Kiên trình bày báo cáo tham luận hội thảo

Hình 2. TS. Nguyễn Quốc Mạnh
trình bày tham luận hội thảo

Hình 3. Các diễn giả quốc tế trình
bày tham luận tại hội thảo

Hình 4. Tham quan Bảo tàng Lịch
sử tự nhiên (Đài Trung)

Hình 5. Tham quan Bảo tàng Gốm
sứ Yingge (Đài Bắc)