Trong khuôn khổ chuỗi hoạt động chào mừng Lễ kỷ niệm 50 năm thành lập Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ (1975 - 2025), nhóm dự án Khảo sát toàn quốc về Dân số - Nguồn nhân lực của Việt Nam và các Tỉnh/ Thành phố năm 2024 - 2025 do PGS.TS. Vũ Tuấn Hưng - Viện trưởng Viện KHXH vùng Nam Bộ làm trưởng nhóm đã tổ chức công bố kết quả khảo sát tại trụ sở làm việc số 49 Nguyễn Thị Minh Khai vào chiều ngày 27/9/2025.

Toàn cảnh buổi công bố kết quả khảo sát

Tại buổi công bố kết quả khảo sát có sự tham dự của GS.TS. Nguyễn Thiện Nhân - nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ, nguyên Bí thư Thành ủy TPHCM; GS.TS. Lê Văn Lợi - Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; TS. Đỗ Xuân Lân - Phó Bí thư Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; TS. Huỳnh Thành Lập - nguyên Ủy viên Ban thường vụ, nguyên Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội TPHCM, Phó chủ tịch Hội người cao tuổi Việt Nam; PGS.TS. Ngô Tuấn Nghĩa - Giám đốc Học viện Chính trị khu vực IV; GS.TS. Bùi Thế Cường - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, nguyên Tổng biên tập Tạp chí KHXH TPHCM; PGS.TS. Nguyễn Văn Cường - Phó Cục trưởng Cục Quản trị Văn phòng Chính phủ; Ông Cao Anh Minh - Tổng Giám đốc truyền hình TPHCM; PGS.TS. Nguyễn Thị Phương Châm - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa; PGS.TS. Lâm Nhân - Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa TPHCM cùng nhiều quý đại biểu đến từ các cơ quan, Trường đại học, Viện nghiên cứu.

Về phía Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ có sự tham dự của PGS.TS. Vũ Tuấn Hưng - Viện trưởng; TS. Nguyễn Khánh Trung Kiên - Phó Viện trưởng; TS. Hoàng Thị Thu Huyền - Phó Viện trưởng, cùng toàn thể viên chức, người lao động Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ qua nhiều thế hệ.

.                                     .

TS. Nguyễn Thị Nhung - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Xã hội học & Môi trường,

đại diện nhóm dự án trình bày kết quả khảo sát

Tại buổi công bố, TS. Nguyễn Thị Nhung - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Xã hội học và Môi trường đã đại diện nhóm dự án trình bày kết quả khảo sát. Dự án cho thấy Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội liên quan đến dân số, điều này sẽ ảnh hưởng đến nguồn nhân lực và các yếu tố kinh tế - xã hội. Mức sinh thấp (1,96 con/ phụ nữ) và tuổi thọ tăng sẽ dẫn đến tình trạng già hóa cơ cấu dân số. Đây không chỉ là trách nhiệm của riêng nhà nước mà còn rất cần sự tham gia, nỗ lực từ nhiều phía, bao gồm cộng đồng, gia đình và cá nhân. Vì vậy, báo cáo kết quả khảo sát hướng đến mục đích: tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân tự quyết định số con và đảm bảo nuôi dưỡng tốt khi sinh con hoặc sinh nhiều con. Đồng thời, các chính sách nhà nước thay vì kiểm soát hoặc điều chỉnh mức sinh bằng cách đặt áp lực và trách nhiệm lên người dân, thì cần hướng đến việc khuyến khích và/ hoặc giảm áp lực sinh con.

Về Phương pháp nghiên cứu, nhóm dự án đã thực hiện khảo sát trực tuyến 256.692 người từ 18 đến 60 tuổi ở 63 tỉnh/ thành của Việt Nam vào tháng 8 năm 2024 tập trung ở khu vực hành chính nhà nước, thanh niên ngoài khu vực công và sinh viên một số trường đại học. Phân bố mẫu tương đối đồng đều về vùng địa lý, khu vực nông thôn/thành thị, dân tộc, giới và độ tuổi.

Thông điệp chính của dự án nhấn mạnh ba vấn đề: Thứ nhất, xu hướng độc thân/ không lập gia đình và không mong muốn sinh con ngày càng trở nên phổ biến đối với người trẻ, đặc biệt là tại các khu vực đô thị. Thứ hai, số con kỳ vọng cao hơn số con hiện có của các cặp vợ chồng. Thứ ba, hướng đến một xã hội công bằng, chất lượng dân số phát triển, trong đó quyền quyết định số con, thời gian sinh con thuộc về các cặp vợ chồng/ cá nhân.

.                                                .

.                                                                      .

Buổi công bố kết quả khảo sát đã diễn ra thành công tốt đẹp, diễn giả đã đưa ra ba vấn đề trọng tâm kết luận cho phần trình bày: (1) Dân số là nguồn nhân lực; (2) Nếu tình trạng mức sinh tiếp tục giảm sâu thì trong vòng 15 - 20 năm tới Việt Nam sẽ không đủ nguồn nhân lực để phát triển kinh tế; (3) Chung tay xây dựng một xã hội hạnh phúc mà ở đó mỗi cá nhân/ gia đình phải có trách nhiệm với dân số. Đây là cơ sở cho các đề xuất tiếp theo để các nhà nghiên cứu tiếp tục trao đổi, triển khai các nghiên cứu mới trong bối cảnh hiện nay./.

Mỹ Trinh - Tổ Truyền thông Viện KHXH vùng Nam Bộ