Trong bối cảnh đó, Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ đứng trước những thách thức, yêu cầu mới, đồng thời là thời cơ lớn để nỗ lực phấn đấu thành một trung tâm nghiên cứu, tư vấn chính sách có tầm ảnh hưởng không chỉ trong phạm vi vùng mà còn ở cấp quốc gia.

Viện tiếp Tổng lãnh sự quản Hàn Quốc tại TPHCM (tháng 3/2026)

Khẳng định vai trò trung tâm nghiên cứu và kết nối tri thức vùng

Là đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm, Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ có chức năng nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng và tư vấn chính sách trong các lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn. Với đặc thù vùng Nam Bộ – khu vực năng động, đa dạng về văn hóa, kinh tế và xã hội – Viện đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định chính sách phát triển bền vững quốc gia và vùng.

Các nghiên cứu của Viện không chỉ dừng lại ở việc nhận diện đặc điểm vùng mà còn góp phần giải quyết những vấn đề thực tiễn như chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển đô thị, thích ứng biến đổi khí hậu, quản trị xã hội và bảo tồn văn hóa. Đáng chú ý, nhiều kết quả nghiên cứu đã trở thành cơ sở quan trọng cho việc xây dựng chính sách ở địa phương và từng bước được nâng tầm để tham mưu chiến lược phát triển quốc gia.

Từ nghiên cứu vùng đến tham mưu chiến lược quốc gia

Trong bối cảnh đổi mới mô hình quản lý, yêu cầu đặt ra đối với các cơ quan nghiên cứu không chỉ là sản phẩm khoa học có giá trị học thuật mà còn phải có khả năng chuyển hóa thành chính sách cụ thể. Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ được kỳ vọng sẽ trở thành “cầu nối” giữa tri thức khoa học và thực tiễn quản lý.

Những nghiên cứu chuyên sâu về lịch sử, khảo cổ học, kinh tế vùng, xã hội học, dân tộc học, tôn giáo, chính trị, chính sách, văn hóa, môi trường và phát triển bền vững tại Nam Bộ chính là nguồn dữ liệu quý giá để đóng góp vào việc hoạch định các chiến lược lớn của đất nước. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới phát triển nhanh và bền vững, hội nhập sâu rộng và đối mặt với nhiều thách thức toàn cầu.

Thời cơ và thách thức trong giai đoạn chuyển đổi

Trong bối cảnh mới, PGS.TS Vũ Tuấn Hưng – Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Viện Hàn lâm, Bí thư Đảng bộ, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ – cho rằng với quyết định số 12/QĐ-TW ngày 30 tháng 3 năm 2026 của Bộ Chính trị quy định chức năng, nhiệm vụ của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Việc chuyển đổi cơ chế quản lý này là một sự ghi nhận và là bước ngoặt quan trọng, tạo điều kiện để Viện nâng cao vai trò chính trị, học thuật và tư vấn, tham mưu chiến lược.

Thời cơ lớn nhất là sự gia tăng vai trò trực tiếp của Viện trong hệ thống tham mưu của Đảng, qua đó giúp các nghiên cứu khoa học xã hội có điều kiện tiếp cận gần hơn với quá trình hoạch định chính sách. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để tái cấu trúc hoạt động nghiên cứu theo hướng liên ngành, gắn kết chặt chẽ hơn với nhu cầu phát triển thực tiễn.

Tuy nhiên, thách thức cũng không nhỏ. Viện phải nâng cao chất lượng nghiên cứu, đảm bảo tính kịp thời, tính dự báo và khả năng ứng dụng cao. Bên cạnh đó là yêu cầu đổi mới phương thức quản trị, phát triển đội ngũ cán bộ có năng lực hội nhập quốc tế, cũng như tăng cường liên kết mạnh mẽ hơn với các địa phương, doanh nghiệp, tổ chức trong nước và quốc tế.

Định hướng chiến lược và kế hoạch phát triển

Trên cương vị người đứng đầu, PGS.TS Vũ Tuấn Hưng nhấn mạnh một số định hướng chiến lược chủ đạo cho Viện trong thời gian tới:

Thứ nhất, tập trung xây dựng Viện trở thành trung tâm nghiên cứu khoa học xã hội hàng đầu về vùng Nam Bộ, có năng lực phân tích, dự báo và tư vấn chính sách chiến lược.

Thứ hai, đẩy mạnh các nghiên cứu liên ngành, đặc biệt là những vấn đề cấp thiết như chuyển đổi số, kinh tế xanh, phát triển bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu.

Thứ ba, nâng cao chất lượng tư vấn chính sách, đảm bảo các sản phẩm nghiên cứu không chỉ có giá trị học thuật mà còn có tính khả thi và tác động thực tiễn.

Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng đội ngũ chuyên gia có năng lực nghiên cứu sâu, tư duy chiến lược và khả năng hội nhập quốc tế.

Thứ năm, tăng cường hợp tác trong nước và quốc tế, mở rộng mạng lưới nghiên cứu và trao đổi học thuật, qua đó nâng cao vị thế của Viện trong khu vực và trên thế giới.

Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ ký hợp tác toàn diện với Học viện Chính trị Khu vực II

Hướng tới vai trò xứng tầm trong kỷ nguyên phát triển mới

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều yêu cầu đột phá, Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ sẽ phát huy tối đa vai trò là cơ quan nghiên cứu khoa học xã hội của vùng và của Đảng. Không chỉ cung cấp luận cứ khoa học cho phát triển vùng Nam Bộ, Viện còn phải nỗ lực, phấn đấu để cung cấp nguồn tri thức quan , tư vấn tham mưu, phục vụ hoạch định chiến lược quốc gia.

Với sự chuyển đổi đơn vị quản lý, lãnh đạo của Viện Hàn lâm từ Chính phủ chuyển sang Ban Chấp hành Trung ương Đảng, với tầm nhìn chiến lược, sự đổi mới trong tổ chức và hoạt động, cùng đội ngũ cán bộ tâm huyết, đoàn kết, sáng tạo, Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ sẽ có cơ hội đóng góp thiết thực vào sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững của vùng, đất nước trong kỷ nguyên mới.

Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ