Tham dự và trao đổi tại tọa đàm có TS. Nguyễn Thu Vân, TS. Nguyễn Quốc Mạnh (Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ), TS. Nguyễn Thị Phương (Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), cùng đông đảo các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên.

Toàn cảnh tọa đàm

Tại tọa đàm, GS. Emmanuel Kreike giới thiệu cách tiếp cận 3TMAAP, tập trung vào việc khai thác và phân tích khối lượng lớn tư liệu không ảnh lưu trữ bằng các công cụ và kỹ thuật xử lý dữ liệu trên máy tính. Theo đó, các bộ sưu tập không ảnh lưu trữ được số hóa, tổ chức và phân tích nhằm trích xuất những thông tin có giá trị về sự biến đổi của cảnh quan theo thời gian. Cách tiếp cận này đồng thời kết hợp dữ liệu từ không ảnh với lịch sử qua lời kể (oral history), tài liệu lưu trữ, bản đồ và các nguồn tư liệu bối cảnh khác, qua đó góp phần tái dựng những đặc điểm của môi trường và cảnh quan trong quá khứ tại thời điểm các bức ảnh được thực hiện.

Một nội dung đáng chú ý của 3TMAAP là việc khai thác tư liệu không ảnh lưu trữ như một nguồn dữ liệu lịch sử có giá trị. Những hình ảnh được chụp từ trên không trong các giai đoạn khác nhau có thể cung cấp thông tin trực quan về sự biến đổi của rừng, đất nông nghiệp, khu dân cư, quá trình mở rộng đô thị và các hệ sinh thái. Khi được đặt trong mối liên hệ với các nguồn tư liệu lịch sử và dữ liệu không gian khác, những tư liệu này có thể hỗ trợ nghiên cứu quá trình biến đổi cảnh quan và môi trường qua nhiều thập kỷ, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn dữ liệu trước đây chưa được khai thác đầy đủ.

Từ góc độ nghiên cứu liên ngành, cách tiếp cận 3TMAAP cho thấy tiềm năng kết nối giữa lịch sử, địa lý, sinh thái học, khảo cổ học cảnh quan và khoa học máy tính. Việc kết hợp tư liệu không ảnh lưu trữ với các nguồn tư liệu lịch sử không chỉ góp phần bổ sung những thông tin trực quan cho nghiên cứu quá khứ mà còn tạo điều kiện để nhận diện và phân tích những biến đổi của cảnh quan, thảm thực vật và môi trường trong tiến trình lịch sử. Đây cũng là hướng tiếp cận có thể cung cấp thêm dữ liệu lịch sử phục vụ nghiên cứu về biến đổi khí hậu, bảo tồn và quản lý cảnh quan, đất đai.

GS. Emmanuel Kreike trình bày tại buổi tọa đàm

Trao đổi tại tọa đàm, các đại biểu tham dự nhận định việc khai thác tư liệu không ảnh lưu trữ bằng các công cụ và kỹ thuật phân tích trên máy tính là một hướng tiếp cận có nhiều tiềm năng đối với nghiên cứu lịch sử. Các tư liệu không ảnh lưu trữ có thể cung cấp nguồn dữ liệu trực quan, góp phần bổ sung, đối chiếu và làm phong phú thêm những thông tin được phản ánh trong các nguồn tư liệu thành văn. Việc kết hợp không ảnh với các nguồn tư liệu lịch sử, dữ liệu không gian và các nguồn tư liệu khác cũng mở ra khả năng tiếp cận lịch sử từ nhiều chiều cạnh, đặc biệt trong nghiên cứu sự biến đổi của không gian, cảnh quan và môi trường theo thời gian.

Từ những trao đổi tại tọa đàm, các đơn vị phối hợp tổ chức cũng bước đầu xác định những khả năng hợp tác trong nghiên cứu và đào tạo, trong đó có việc tổ chức các hoạt động tập huấn, chia sẻ kỹ năng và kinh nghiệm khai thác, phân tích các tư liệu không ảnh lưu trữ. Đây là những hoạt động có tiềm năng góp phần nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ số và phương pháp liên ngành trong nghiên cứu lịch sử, khảo cổ học và các lĩnh vực khoa học xã hội có liên quan.

Tọa đàm không chỉ tạo diễn đàn trao đổi học thuật về một hướng tiếp cận mới trong khai thác và phân tích tư liệu không ảnh lưu trữ mà còn góp phần thúc đẩy kết nối giữa các nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế, mở ra những khả năng hợp tác trong nghiên cứu, chia sẻ dữ liệu và đào tạo nhân lực trong thời gian tới.