Quang cảnh hội thảo

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân đang nỗ lực triển khai Nghị quyết Đại hội XIV XIV của Đảng và Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị; khẳng định vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, phục vụ phát triển nhanh và bền vững đất nước. 

Đoàn chủ trì hội thảo gồm có Đồng chí Ngô Đông Hải - Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Đồng chí Lê Văn Lợi - Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Đồng chí Trần Cao Vinh - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Giám đốc Đại học quốc gia TP. Hồ Chí Minh.    

Hội thảo thu hút sự tham dự của hàng trăm đại biểu là lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các cơ quan Trung ương và địa phương, đại diện các bộ, ban, ngành, cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp cùng đông đảo nhà khoa học, chuyên gia. Ban Tổ chức đã tuyển chọn trên 80 tham luận khoa học, tập trung vào các nội dung: tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng; nâng cao năng lực nghiên cứu, tư vấn chính sách; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy chuyển đổi số; phát triển sức mạnh mềm văn hóa; hoàn thiện cơ chế, chính sách và khắc phục các điểm nghẽn trong quản lý, ứng dụng kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn. 

GS.TS. Lê Văn Lợi - Uỷ viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Bí Thư Đảng uỷ,

Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam điều hành hội thảo  

Tham gia chủ tọa đoàn, trực tiếp điều hành các phiên thảo luận chuyên sâu tại hội thảo có GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Sự hiện diện và chỉ đạo của Chủ tịch Viện Hàn lâm tại hội thảo không chỉ khẳng định vị thế của Viện với tư cách là cơ quan nghiên cứu lý luận hàng đầu quốc gia mà còn định hướng cho những thảo luận mang tầm vóc chiến lược về tương lai của ngành khoa học xã hội và nhân văn (KHXH&NV). Hội thảo ghi nhận bài tham luận quan trọng của GS.TS. Lê Văn Lợi với tiêu đề: “Khoa học xã hội và nhân văn trong kỷ nguyên mới: Vai trò tư vấn chiến lược và yêu cầu nâng cao năng lực dưới sự lãnh đạo của Đảng”. Với tư duy sắc sảo và tầm nhìn bao quát, GS.TS. Lê Văn Lợi đã luận giải một cách thấu đáo vị trí của KHXH&NV trong cấu trúc sức mạnh quốc gia, đồng thời đưa ra những định hướng sắc bén cho tiến trình đổi mới ngành trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng. Trong bài tham luận, GS.TS. Lê Văn Lợi nhấn mạnh: KHXH&NV không thể chỉ dừng lại ở vai trò “giải thích sau” hay quan sát thụ động, mà phải trở thành “túi khôn”, thành “trí tuệ chiến lược” chủ động đồng hành cùng dân tộc. Ông khẳng định KHXH&NV là ngành xác định đột phá công nghệ phục vụ cho ai, hướng tới con người nào và tạo ra xã hội như thế nào. Đồng thời, về phía Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam còn có tham luận trình bày tại hội thảo của TS. Nguyễn Bùi Nam – Phó Chánh Văn phòng Viện Hàn Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam: “Khoa học xã hội và nhân văn: Nền tảng trí tuệ cho sự nghiệp phát triển bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới”.

Đại diện các đơn vị nghiên cứu trực thuộc của Viện Hàn lâm, PGS.TS. Vũ Tuấn Hưng - Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ đã có tham luận: “Phát huy vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách phát triển bền vững đất nước Việt Nam trong kỷ nguyên mới”. Trong tham luận, PGS.TS. Vũ Tuấn Hưng khẳng định KHXH&NV không chỉ là nghiên cứu lý luận thuần túy mà phải trở thành “nguồn lực nội sinh” để giải quyết các vấn đề đặc thù của vùng Nam Bộ. Nhấn mạnh vai trò của ngành trong việc cung cấp luận cứ khoa học cho đột phá thể chế, quản trị đô thị hiện đại, ứng phó biến đổi khí hậu, di cư và đô thị hóa nhanh. Đề xuất mô hình nghiên cứu mới: xóa bỏ tư duy “tháp ngà học thuật”, chuyển sang nghiên cứu ứng dụng, liên ngành; Viện KHXH vùng Nam Bộ trở thành “mắt xích” kết nối giữa Trung ương – địa phương – doanh nghiệp – cộng đồng. Ông nhấn mạnh việc ứng dụng chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo để hiện đại hóa lưu trữ, phân tích dữ liệu xã hội. Để đáp ứng tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV, cần xây dựng đội ngũ nghiên cứu viên có tư duy sáng tạo, am hiểu thực tiễn vùng Nam Bộ, năng lực hội nhập quốc tế cao. Giới trí thức KHXH&NV vùng Nam Bộ phải chủ động nhận diện vấn đề mới, dấn thân vào thực tiễn, đưa ra tư vấn chính sách kịp thời và sắc bén, góp phần thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững của khu vực trong kỷ nguyên mới.

TS. Nguyễn Bùi Nam - Phó Chánh văn phòng Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trình bày tham luận tại Hội thảo  

  Các tham luận, ý kiến tại Hội thảo thống nhất đánh giá khoa học xã hội và nhân văn giữ vai trò quan trọng trong hoạch định đường lối, chính sách và phát triển bền vững đất nước, đồng thời chỉ ra những hạn chế về cơ chế, nguồn lực và phương thức quản lý cần được đổi mới. Hội thảo nhấn mạnh yêu cầu phát triển đồng bộ, liên ngành khoa học xã hội và nhân văn trong tổng thể các lĩnh vực khoa học, bao gồm khoa học lý luận chính trị, khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật và công nghệ, qua đó tăng cường khả năng tích hợp tri thức phục vụ phát triển đất nước. 

Trong bối cảnh phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, các đại biểu tập trung phân tích các vấn đề về đạo đức, văn hóa và pháp lý, làm rõ vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong việc xây dựng chuẩn mực, định hướng giá trị và hoàn thiện thể chế nhằm kiểm soát rủi ro, bảo đảm phát triển công nghệ gắn với trách nhiệm xã hội. Hội thảo đồng thời đánh giá thực trạng hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, chỉ ra các hạn chế về cơ chế, nguồn lực, liên kết và sản phẩm đầu ra, từ đó đề xuất giải pháp xây dựng các nhóm nghiên cứu có năng lực tư vấn chiến lược, gắn kết với cơ quan hoạch định chính sách, doanh nghiệp và địa phương. Hội thảo đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm gồm: hoàn thiện thể chế, chính sách; đổi mới phương thức lãnh đạo và quản lý; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy chuyển đổi số trong nghiên cứu; tăng cường liên kết và hợp tác quốc tế. 

PGS. TS. Vũ Tuấn Hưng chụp hình cùng Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và đại biểu tham dự hội thảo

Phát biểu kết luận Hội thảo, đồng chí Ngô Đông Hải, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương khẳng định cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm phát huy hiệu quả khoa học xã hội và nhân văn trong hệ thống tri thức quốc gia, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. 

Các kiến nghị, đề xuất tại Hội thảo sẽ được tổng hợp, báo cáo các cơ quan Trung ương phục vụ công tác hoạch định và triển khai chính sách trong thời gian tới. Hội thảo góp phần cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ hoàn thiện chủ trương, chính sách về khoa học xã hội và nhân văn theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng./.