Phát hiện mới tại Bàu Dũ - di tích khảo cổ 5.500 năm cách ngày nay ở miền Trung Việt Nam

10/11/2017

Vào năm 1983, trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, các nhà khảo cổ đã phát hiện ra di tích cư trú của cư dân cổ có niên đại khoảng hơn 5.000 năm cách ngày nay tại địa điểm Bàu Dũ. Các cuộc khai quật sau đó diễn ra vào những năm 1983, 1984, 2014, và gần đây nhất vào tháng 3 năm 2017, nhằm tìm hiểu về đời sống của người cổ Bàu Dũ.

Chương trình hợp tác quốc tế năm 2017 có sự tham gia của các chuyên gia từ Trung tâm Khảo cổ học (Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ), Bảo tàng Quảng Nam (Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Quảng Nam), Đại học Y khoa Sapporo tại Nhật Bản, và Đại học Quốc gia Úc. Sau khai quật, nhóm nghiên cứu đã xử lý tư liệu và chỉnh lý các hiện vật có liên quan tại Bảo tàng Quảng Nam và đã thảo luận các ý tưởng mới trong cuộc họp vào tháng 9 năm 2017 với sự tham gia của các nhà nghiên cứu bao gồm ThS. Nguyễn Khánh Trung Kiên (Trưởng nhóm), GS. Hirofumi Matsumura (Đại học Y khoa Sapporo), TS. Nguyễn Kim Dung (Hội Khảo cổ học Việt Nam), TS. Hsiao-chun Hung (Đại học Quốc gia Úc) và các thành viên của nhóm (Đặng Ngọc Kính, Nguyễn Hoàng Bách Linh và Nguyễn Thị Ngà).

Qua thảo luận, nhóm nghiên cứu đã đưa ra một số kết luận sơ bộ về di tích và cư dân Bàu Dũ như sau:

1. Cách đây khoảng 5.500 năm, người cổ đã đến địa điểm Bàu Dũ và sinh sống trên bề mặt cồn cát gần bờ biển thời đó. Sau đó, vùng đất này đã trải qua sự thay đổi lớn do mực nước biển thay đổi gây ảnh hưởng đến địa mạo và khả năng để con người có thể cư trú ở đó.

2. Người cổ Bàu Dũ sinh sống dựa vào việc khai thác nguồn lợi cả từ biển cũng như rừng. Cuộc khai quật vào tháng 3 năm 2017 đã xác nhận dấu vết của những đống vỏ sò, đặc biệt là vỏ sò điệp, là tàn tích thức ăn của người cổ. Trong số những đống vỏ sò điệp, lẫn các vết tích khác của quá trình cư trú như các lớp tro, vỏ nhuyễn thể, xương cá, và rất nhiều xương động vật (Hình 1). Các nghiên cứu đang tiếp tục tiến hành để nhận diện các loài cá, nhuyễn thể và động vật được sử dụng làm thực phẩm.

3. Hiện vật tìm thấy bao gồm công cụ chặt bằng đá, công cụ mảnh tước, rìu ngắn, hòn nghiền, và chày nghiền (Hình 2 và 3). Ngoài ra, còn tìm thấy một lượng lớn hematit trong tầng văn hóa. Nhiều hòn nghiền còn giữ lại dấu vết bột màu đỏ hoặc bột hematit, có thể liên quan đến việc chuẩn bị bột màu đỏ (hoàng thổ) để sử dụng trong sinh hoạt.

4. Cuộc khai quật vào tháng 3 năm 2017 đã phát hiện sáu bộ di cốt người, tất cả trong tư thế ngồi bó gối và được chôn trong các hố đào xuyên qua các cụm vỏ sò điệp. Có thể một số người chết đã được bôi màu đỏ với bột thổ hoàng hoặc hematit, tương tự như chất liệu tìm thấy trên các hòn nghiền bằng đá tại di tích. Qua phân tích vị trí giải phẫu của xương cho thấy một số di cốt đã được di chuyển từ nơi khác (có hiện tượng cải táng) và sau đó được đặt vào các hố chôn như kết quả khai quật đã làm xuất lộ.

Nhóm nghiên cứu đang tiếp tục xử lý tư liệu để hoàn thành báo cáo khoa học và xuất bản ấn phẩm giới thiệu về đời sống của những cư dân cổ ở Bàu Dũ cách đây khoảng 5.500 năm. Các công bố sắp tới dự kiến ​​sẽ liên quan đến các dụng cụ bằng đá, xương cá, vỏ nhuyễn thể và xương động vật, những đặc điểm của di cốt cổ, niên đại AMS với độ chính xác cao, và các nghiên cứu so sánh với những khu vực khác.

 

Hình 1. Xương động vật và xương cá trong tầng văn hóa di tích Bàu Dũ

 

Hình 2. Công cụ bằng đá – di tích Bàu Dũ

 

 

Hình 3. Hòn nghiền – di tích Bàu Dũ

 

Nguyễn Khánh Trung Kiên

Các tin đã đưa ngày:
Liên kết Website