KHAI QUẬT THĂM DÒ DI TÍCH KHẢO CỒ HỌC ĐỒI PHÒNG KHÔNG (HUYỆN VĨNH CỬU, TỈNH ĐỒNG NAI)

24/04/2017

Đồi Phòng Không thuộc ấp 3, xã Hiếu Liêm, huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai, trên đỉnh ngọn đồi cao khoảng 80m so với mực nước biển, nằm gần ngã ba sông Đồng Nai và sông Bé. Địa điểm này đã được khảo sát vào các năm 1985, 2000 và nhiều lần sau đó. Qua những di vật thu nhặt được trên bề mặt như phác vật hình đĩa, lõi vòng, phác vật vòng và mảnh tước, các nhà khảo cổ nhận định Đồi Phòng Không có khả năng là một công xưởng chuyên chế tác vòng tay bằng đá.

Tháng 4 năm 2017, Trung tâm Khảo cổ học (Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ) đã phối hợp với Bảo tàng tỉnh Đồng Nai tiến hành khai quật thăm dò tại di tích Đồi Phòng Không theo quyết định số 1196/QĐ-BVHTTDL ngày 23/3/2017 của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch.

Trong đợt nghiên cứu này, đã tiến hành mở các hố thăm dò được quy hoạch theo hệ thống ô lưới đồng trục để nhận diện mật độ phân bố của di tích. Kết quả nghiên cứu ở hai hố ký hiệu HTS1 có diện tích 9m2 và hố HTS2 có diện tích 4m2 đã cho thấy khu vực phía nam của ngọn đồi là nơi có tầng văn hóa còn nguyên vẹn với bình diện dày đặc các vết tích hoạt động chế tác vòng tay (Hình 1).

Tại đây, ngoài một số mảnh tước, mảnh đá vỡ nằm rải rác, trong hố HTS1 tìm thấy 37 lõi vòng còn nguyên hay đã bị vỡ, 3 mảnh vòng, 9 phác vật - phế vật vòng, 4 mảnh vòng tay, 4 phác vật hình đĩa và 1 mảnh bàn mài; trong hố HTS2 tìm thấy 2 mảnh vòng, 19 lõi vòng, 8 phác vật - phế vật vòng, 3 phác vật hình đĩa, 2 mảnh bàn mài và 24 mảnh gốm (Hình 2).

Kết quả nghiên cứu sơ bộ đã ghi nhận và khẳng định địa điểm Đồi Phòng Không mang tính chất của một xưởng thủ công chế tác vòng tay bằng đá mang tính chuyên hóa cao với kỹ thuật khoan tách lõi tiên tiến thời bấy giờ. Nơi đây qua tư liệu hiện có cho thấy chỉ mang tính chất nổi trội của một xưởng chế tác đồ trang sức, yếu tố cư trú lại rất mờ nhạt (cư dân cổ chỉ tiến hành sản xuất chứ không cư trú tại nơi này). Niên đại tương đối của di tích qua so sánh đối chiếu loại hình hiện vật được ước định vào khoảng 2.700 - 2.500 năm cách ngày nay. Các phân tích niên đại bằng phương pháp AMS cho kết quả chi tiết hơn sẽ công bố trong thời gian sắp tới.

Khu vực này còn có nhiều di tích mang tính chất xưởng chế tác công cụ đá thời tiền sử, phân bố xa hơn về phía thượng lưu sông Bé như: Suối Linh (khoảng 7km) và cụm công xưởng Hàng Ông Đại, Hàng Ông Đụng (khoảng 17km). Riêng đối với loại hình xưởng chế tác vòng đeo tay tương tự như Đồi Phòng Không, khảo cổ học chỉ mới tìm thấy một di tích là Bưng Bạc (Bà Rịa - Vũng Tàu) với niên đại được xác định vào khoảng gần 3.000 - 2.500 năm cách ngày nay.

Với tính chất đặc biệt và quan trọng của một xưởng chế tác đồ trang sức thời tiền sử, di tích Đồi Phòng Không cần được tiếp tục khai quật nghiên cứu nhằm nhận thức một cách đầy đủ hơn về quy trình chế tác đồ trang sức nói chung, đặc điểm phân bố của các cụm di vật cũng như đời sống và hoạt động của cộng đồng cư dân cổ tại đây. Ngoài ra, cần tiến hành sớm các hoạt động khoanh vùng bảo vệ di tích, tránh các tác động không tốt đến di sản văn hóa trong quá trình canh tác của người dân địa phương.

Một số hình ảnh tại khu di tích:

Hình 1: Bình diện khai quật hố HTS1

Hình 2: Các loại hình hiện vật khảo cổ tìm thấy tại Đồi Phòng Không

 

Hình 3: Đoàn Bảo tàng Đồng Nai đến thăm quan di tích

 

Tin: Nguyễn Hoàng Bách Linh

Ảnh: Trung tâm Khảo cổ học

 

Các tin đã đưa ngày:
Liên kết Website