Tóm tắt: Công giáo xuất hiện tại Sài Gòn vào khoảng thế kỷ XVII. Sau đợt di cư năm 1954, giáo dân Công giáo ở Đông Nam Bộ không còn sự đồng nhất về nguồn gốc tộc người, thành phần chức nghiệp. Khu vực Sài Gòn-TPHCM, các cộng đồng giáo dân tụ họp lại thành từng cụm riêng, nỗ lực duy trì luồng văn hóa của mình bằng kiến trúc giáo đường, mỹ thuật tượng thờ, tang ma... nhất là việc đặt tên xứ đạo. Thông qua kết quả thống kê các kiểu đặt tên xứ đạo ở TPHCM, bài viết tìm hiểu và giải thích những yếu tố về tâm thức văn hóa của các cộng đồng qua nguồn gốc quê hương, tập quán, nghề nghiệp… của lớp giáo dân thời kỳ đầu.
Nguồn: Tạp chí Khoa học xã hội số 3 năm 2021
Tác giả: ĐINH THIỆN PHƯƠNG
Tóm tắt: Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX ở Nam Bộ xuất hiện một số tôn giáo bản địa khá đông tín đồ, như: Bửu Sơn Kỳ Hương, Tứ Ân Hiếu Nghĩa, Phật giáo Hiếu Nghĩa Tà Lơn, Phật giáo Hòa Hảo... Qua tôn chỉ hành đạo, giáo lý, sấm giảng, luật đạo, bài viết phân tích, đối chiếu để thấy rõ hơn tư tưởng “tứ ân” trong từng tôn giáo ở Nam Bộ lúc bấy giờ.
Nguồn: Tạp chí Khoa học xã hội số 3 năm 2021
Tác giả: NGUYỄN PHƯỚC TÀI - NGUYỄN THUẬN QUÝ - GIANG THỊ TRÚC MAI
Tóm tắt: Trong bối cảnh khủng hoảng môi trường hiện nay, việc quay trở lại quan niệm “kính úy sinh mệnh” của Phật giáo là một cách thay đổi hành vi cứu nguy môi trường. Phật giáo với giáo lý nhân quả - báo ứng là một phương pháp giáo dục luân lý đạo đức thiết thực, thực tiễn. Sự tương hợp nội tại giữa giáo lý Phật giáo với văn xuôi sinh thái đương đại đã tìm về những giải pháp cụ thể về mặt tâm hồn, tình cảm cho việc sống dung hòa sinh thái và bảo vệ vạn vật. Trong bài viết này, từ những gợi dẫn của giáo lý nhân quả báo ứng trong giáo lý Phật giáo, chúng tôi phân tích motif cốt truyện trừng phạt và motif cốt truyện quả báo trong văn xuôi sinh thái Việt Nam đương đại.
Nguồn: Tạp chí Khoa học xã hội số 3 năm 2021
Tác giả: TRẦN THỊ ÁNH NGUYỆT - TRẦN LÊ HỒNG PHÚC
Tóm tắt: Chứng cứ tìm thấy ở các di tích khảo cổ học thuộc văn hóa Óc Eo tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đã minh chứng cho sự tồn tại của cảng thị Phù Nam sầm uất vào những thế kỷ đầu Công nguyên. Cảng thị Phù Nam đã tạo điều kiện cho nền kinh tế và văn hóa trong vùng phát triển vượt bậc, nhờ thu hút được giới thương nhân quốc tế tìm đến buôn bán và lập nghiệp. Bài viết thông qua giải mã nội dung, ý nghĩa tiếu tượng học thể hiện trên tác phẩm điêu khắc tự thuật Phật giáo của trụ ốp tường Lạc Quới thuộc văn hóa Óc Eo trưng bày tại Bảo tàng An Giang tìm hiểu, so sánh với nền nghệ thuật khác trong vùng để nhận định niên đại của nó cũng như chỉ ra sự giao lưu văn hóa liên vùng trong khảo cổ học Óc Eo. Đồng thời góp phần tìm hiểu thêm quá trình ảnh hưởng và tiếp biến các yếu tố văn hóa ngoại lai của cư dân Đồng bằng sông Cửu Long đối với các quốc gia ở Nam Á, Đông Nam Á và Đông Á trong thiên niên kỷ thứ I Công nguyên.
Nguồn: Tạp chí Khoa học xã hội số 3 năm 2021
Tác giả: NGUYỄN THỊ TÚ ANH
Tóm tắt: Nghiên cứu con người và phát triển con người nói chung và đặc biệt trong chủ nghĩa Marx - Lenin nói riêng đã có từ lâu. Hiện nay rất cần tổng kết lại một lần nữa để biết thực trạng tình hình và có phương hướng nghiên cứu tiếp. Lần đầu tiên, chủ nghĩa Marx - Lenin đã đưa ra những luận điểm cơ bản khá toàn diện và sâu sắc trên lập trường duy vật biện chứng và lịch sử có tính học thuyết mới về con người, giải phóng và phát triển con người so với các triết thuyết trước đó. Tuy chưa đi sâu nghiên cứu riêng nhưng học thuyết này có vị trí trung tâm xuyên suốt trong chủ nghĩa Marx - Lenin và có ý nghĩa lý luận cơ bản, lâu dài. Các thế hệ hậu duệ đã làm phong phú sâu sắc thêm, nhưng trong thực tế vẫn có những hạn chế và khiếm khuyết đáng kể cần phải lưu ý trong quá trình này, tuy nhiên cũng không ngoại trừ nguyên nhân từ chính hạn chế trong chủ nghĩa Marx - Lenin. Ngày nay, có nhiều vấn đề đặt ra cần phát triển bổ sung học thuyết về con người, xây dựng thành một bộ phận triết học cơ bản của chủ nghĩa Marx - Lenin, một khoa học phức hợp, liên xuyên ngành về con người và phát triển con người là cơ sở lý luận, phương pháp luận cho việc nghiên cứu sâu sắc, đầy đủ hơn con người Việt Nam và phát triển xây dựng con người Việt Nam trong thời kỳ mới ngày nay và phê phán lại những quan điểm không đúng.
Nguồn: Tạp chí Khoa học xã hội số 3 năm 2021
Tác giả: HỒ BÁ THÂM
Tóm tắt: Để khẳng định vai trò của người cao tuổi trong xã hội, Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc đã thống nhất lấy ngày 01 tháng 10 hằng năm làm ngày Quốc tế Người cao tuổi. Người cao tuổi thật sự có một chỗ đứng quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của mỗi gia đình và mỗi quốc gia. Việt Nam hiện đang tiến vào con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, người cao tuổi Việt Nam đang góp phần không nhỏ xây dựng gia đình, xã hội văn minh, tốt đẹp. Bài viết tìm hiểu những đóng góp thực tế, cũng như những yếu tố làm hạn chế sự đóng góp này của người cao tuổi trong đời sống gia đình tại vùng nông thôn tỉnh Đồng Nai.
Nguồn: Tạp chí Khoa học xã hội số 3 năm 2021
Tác giả: LÊ THẾ VỮNG
​​
Tạp chí khoa học xã hội                                               
 270 Nguyễn Trọng Tuyển, P.8, Q. Phú Nhuận, 
TP. Hồ Chí Minh
​​​​​​